آیا تا به حال فکر کردهاید اگر دستگاههای فیزیوتراپی و توانبخشی از کار بیفتند و دچار مشکل شوند چه اتفاقی برای روند درمان هزاران بیمار وابسته به این تجهیزات خواهد افتاد؟ هر روزه افراد بسیار زیادی برای درمان دردهای عضلانی و مفصلی، آسیبهای ورزشی و مشکلات ناشی از تصادفات به مراکز فیزیوتراپی مراجعه میکنند و کیفیت درمان آنها به عملکرد دقیق و بدون نقص تجهیزات پزشکی وابسته است. از همین رو اهمیت بالای سلامت این دستگاهها و تجهیزات در این جا روشن میشود.
اگر علاقه مند به کسب اطلاعات و ورود به این حوزه در تجهیزات فیزیوتراپی هستید در ادامه این مقاله با ما همراه باشید. با مطالعه این مطلب، با مسیر ورود به حوزه تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی، فرصتهای شغلی و عوامل مؤثر بر کسب درآمد در این حوزه نیز آشنا خواهید شد.
فهرست عناوین
- اهمیت تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی در مراکز درمانی
- تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی شامل چه دستگاههایی خواهد شد؟ کارکرد آنها چیست؟
- مشکلات رایج دستگاههای فیزیوتراپی و روشهای تعمیر
- مزایا و چالشهای تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی
- چرا تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی را یاد بگیریم؟
- پیشنیازهای یادگیری تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی
- درآمد تعمیرکار تجهیزات فیزیوتراپی بر اساس چه عواملی تعیین میشود؟
- بازارکار و فرصتهای شغلی تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی در ایران
- جمعبندی
اهمیت تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی در مراکز درمانی
دستگاههای فیزیوتراپی بهعنوان یکی از تجهیزات پزشکی مهم و حیاتی در درمان و باز توانی خصوصا در زمینهی مشکلات عضلانی، حرکتی، عصبی و اسکلتی در بیماران محسوب میگردند. این دستگاهها با بهرهگیری از فناوریهایی مانند جریانهای الکتریکی، ضربهای، لیزر، مغناطیسی و اولتراسوند به بهبود عملکرد عضلات و کاهش درد بیماران کمک میکنند.
در ایران مراکز بسیاری تحت عنوان مراکز فیزیوتراپی و کلینیکهای توانبخشی در این زمینه مشغول به کار هستند و از دستگاههای مختلف در حوزهی فیزیوتراپی استفاده مینمایند. فیزیوتراپی و توانبخشی در اصل هر دو برای کمک به عملکرد جسمی هستند اما فیزیوتراپی بیشتر بر روی درمان آسیبها و مشکلات حرکتی با بهرهگیری از دستگاهها و تکنیکهای خاص تمرکز دارد درحالیکه توانبخشی فرآیندی جامعتر است و علاوه بر فیزیوتراپی شامل کاردرمانی، گفتاردرمانی و روشهای دیگر نیز خواهد گردید.
سلامت و حفظ تجهیزات گرانقیمت در این قبیل کلینیکهای درمانی یکی از اولویتهای مهم برای مهندسین پزشک و مدیران این مجموعهها خواهد بود، با این حال ممکن است برخی از این دستگاهها دچار مشکلات فنی شوند و نیاز به تعمیرات پیدا کنند. از این رو نگهداری و تعمیرات دورهای بهطور صحیح تحت نظارت مهندسان پزشک خبره در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است زیرا به شکل روزانه و مداوم استفاده میشوند و بروز ایرادات فنی و الکتریکی در آنها اجتنابناپذیر است همچنین هزینهی تهیهی مجدد این تجهیزات بسیار گرانقیمت و چشمگیر خواهد بود.
در این صورت مراکز باید طبق اصول نگهداری پیشگیرانه که مهندس پزشک به آنها ارائه میدهد مانند سرویسهای دورهای، کالیبراسیون و مدتزمان گارانتی شرکت فروشنده به انجام تعمیرات تخصصی توجه نمایند تا طول عمر و دقت دستگاه آنها حفظ گردد. بسیاری از مراکز فعال و موفق در این حوزه هیچ گاه تا زمان خرابی تجهیزات صبر نمیکنند و از برنامههای منظم نگهداری استفاده مینمایند.
تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی شامل چه دستگاههایی خواهد شد؟ کارکرد آنها چیست؟
تجهیزات و دستگاههای درمانی در یک مرکز فیزیوتراپی از تنوع و تعداد بالایی برخوردار است زیرا هر حوزه درمانی نیازمند تجهیزات مربوط به آن فیلد خواهد بود که در جدول زیر تعدادی از مهمترین این دستگاهها به همراه توضیحات آن آورده شده است:
|
نام تجهیزات |
توضیحات |
|
اولتراسوند تراپی (Ultrasound Therapy) |
این دستگاه با امواج صوتی فرکانس بالا (۰.۸ تا ۳ مگاهرتز)، انرژی را به بافت منتقل کرده و در کاربردهای درمانی حرارتی و غیرحرارتی به کاهش درد و بهبود انعطافپذیری بافت کمک میکند. نگهداری صحیح آن مستلزم بررسی سلامت هد، کابل، تنظیمات دستگاه و عملکرد سیستم انتقال انرژی است. |
|
استیمولاتور (Stimulator) یا تحریککننده الکتریکی |
استیمولاتور (EMS) با اعمال جریانهای الکتریکی کنترلشده از طریق الکترودها، برای تحریک عضلات یا اعصاب و در حالت TENS برای تسکین درد به کار میرود. برای نگهداری صحیح دستگاه، باید از تماس آن با رطوبت و نوسانات شدید برق جلوگیری شود. |
|
لیزر فیزیوتراپی (Therapeutic Laser) |
لیزر درمانی (LLLT) روشی غیرتهاجمی با استفاده از نور برای مدیریت درد، تسریع بهبودی و افزایش تحرک در مشکلات اسکلتیعضلانی است. با توجه به حساسیت و هزینه بالای این تجهیزات، رعایت الزامات ایمنی و نگهداری صحیح برای جلوگیری از آسیبهای فنی و هزینههای اضافی ضروری است. |
|
شاکویو (Shockwave Therapy) |
شاکویو تراپی با استفاده از اپلیکاتور و امواج مکانیکی یا اولتراسوند با شدت بالا، انرژی را از طریق پوست به عضلات و تاندونها منتقل میکند. خرابی هندپیس و اختلال در تولید یا انتقال امواج میتواند عملکرد دستگاه را مختل کند؛ بنابراین نگهداری صحیح اهمیت دارد. |
|
مگنت تراپی (Magneto therapy) |
مگنتوتراپی با ایجاد میدانهای الکترومغناطیسی با فرکانس و شدت متغیر، برای تحریک بازسازی بافت و درمان برخی مشکلات فیزیوتراپی به کار میرود. |
مشکلات رایج دستگاههای فیزیوتراپی و روشهای تعمیر

همانطور که در مطلب آشنایی با دورههای تعمیرات تجهیزات پزشکی بیان کردیم، با توجه به بالا رفتن اهمیت فیزیوتراپی در بهبود سلامت و توانبخشی بیماران، آشنایی با نحوه عملکرد و تعمیر تجهیزات مختلف، از جمله دستگاههایی مانند الکتروتراپی، اولتراسوند و لیزر درمانی، ضروری به شمار میرود.
تمامی دستگاهها و تجهیزات پزشکی که در حیطههای جنرال، اتاق عمل، بخش مراقبتهای ویژه و کلینیک فیزیوتراپی در حال استفاده هستند، معمولا دچار مشکلاتی میگردند که بسیار رایج بوده و برای اکثر این دستگاهها ایجاد میشود. تجهیزات مورد استفاده در فیزیوتراپی نیز در طول زمان و بر اثر استفادهی مداوم و نحوهی کار با آنها توسط اپراتور دچار خرابی و اختلال در عملکرد میشوند که این مشکلات بیشتر از خرابی های سایر تجهیزات بیمارستان خواهد بود.
این مسئله باعث گردیده تا بازار کار تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی تا حدودی پررونق باشد و علاقهمندان برای یادگیری تعمیرات در این زمینه نیز شروع به آموزش نمایند. برخی از این مشکلات فنی در اینجا بیان گردیده است تا پیش از ورود به این حوزه و شروع یادگیری، نمای کلی از مسائل آن داشتهباشید:
|
دستگاه یا بخش درگیر |
مشکلات رایج |
علت ایجاد |
راه حل |
|
استیمولاتور و تجهیزات الکتروتراپی |
جریان خروجی ضعیف است یا با قطعی همراه است در نتیجه بیمار تحریک مناسب را احساس نخواهد کرد. |
|
|
|
سیستم مکانیکی تجهیزات تمرین درمانی |
حرکت دستگاه سخت شده، صدای غیرعادی ایجاد میشود و تنظیمات مکانیکی نیز ممکن است بهدرستی انجام نشود. |
|
|
|
پروب و هندپیس |
با وجود روشن بودن دستگاه، انتقال انرژی از پروب یا هندپیس بهدرستی انجام نمیشود. |
|
|
|
لامپ مادون قرمز |
گرمای ایجادشده کم شده یا لامپ روشن نمیشود. |
|
|
|
دستگاه شاکویو |
کاربر با کاهش شدت امواج مواجه گردیده و دستگاه عملکرد ناپایدار دارد. |
|
|
همانطور که در جدول بالا مطالعه نمودید خرابی های تجهیزات فیزیوتراپی میتواند از یک مشکل سطحی شروع شود و در صورت توجه نکردن و پیگیری نشدن توسط افراد، منجر به مشکلات بزرگتر از قبیل آسیبدیدگی برد دستگاه خواهد شد. بنابراین تعمیرات فقط برای نقصهای کلی نخواهد بود و حتی جزئیترین مشکل پیشآمده باید به مهندسین حاذق این حوزه اطلاع داده شود.
برخی از این مشکلات فنی در دستگاههای مختلف، شیوع بیشتری دارند و معمولاً پس از مدتی استفاده خود را نشان میدهند. آشنایی با این خرابیها، علت ایجاد آنها و نحوه عیبیابی و تعمیر آنها، دید مناسبی از چالشهای این حوزه را در اختیار علاقهمندان قرار میدهد. مهندسان میتوانند با شرکت در دورههای مهندسی پزشکی این اطلاعات مفید را به صورت تخصصی و حرفهای کسب نمایند.
مزایا و چالشهای تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی

تجهیزات فیزیوتراپی از جمله دستگاههایی هستند که بهطور مداوم در مراکز درمانی مورد استفاده قرار میگیرند و عملکرد صحیح آنها میتواند تأثیر مستقیمی بر کیفیت خدمات ارائهشده به بیماران داشته باشد. به همین دلیل، سرویسهای دورهای، نگهداری صحیح و بهموقع اهمیت زیادی دارد و میتواند از بروز بسیاری از خرابیهای جدی و هزینههای اضافی جلوگیری نماید.
البته این حیطهی تعمیر و نگهداری خصوصا در بخش تجهیزات فیزیوتراپی همراه با مزایا و گاهی چالشهایی نیز خواهد بود که در ادامه به تفکیک بیان گردیده است تا اهمیت این موضوع به خوبی روشن گردد.
مزایای تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی:
- کمک به افزایش طول عمر تجهیزات
- صرفهجویی در هزینهی خرید مجدد دستگاهها برای کلینیک یا بیمارستان(مخصوصا بخشهای دولتی)
- جلوگیری از توقف ارائه خدمات به بیماران
- احداث متعدد کلینیکهای فیزیوتراپی و توانبخشی و افزایش نیاز به مهندسین خبره برای تعمیرات
- کسب درآمد قابلقبول برای تعمیر هر دستگاه به صورت جداگانه
چالشهای تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی:
- کاهش خدماترسانی در صورت وجود کوچکترین نقص در هر دستگاه
- وجود بار مسوولیت حرفهای برای مهندس متخصص
- تامین در محل نبودن انجام تعمیرات و جابجایی قطعات و تجهیزات سنگین
- نقدی نبودن در پرداخت دستمزد توسط برخی مراکز دولتی
- دشواری در تامین برخی قطعات وارداتی
چرا تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی را یاد بگیریم؟
- افزایش تقاضا برای تعمیر و سرویس تجهیزات پزشکی
- امکان فعالیت در مراکز درمانی و شرکتهای تجهیزات فیزیوتراپی
- امکان کار مستقل و ارائه خدمات تعمیرات
- تنوع دستگاهها و افزایش مهارتهای فنی
- امکان کسب درآمد از تعمیر و نگهداری تجهیزات
- اهمیت کسب این مهارت برای مهندسین برق، الکترونیک و تکنسینهای تجهیزات پزشکی
- جلوگیری از خرابیهای جدی با انجام سرویس و تعمیرات اصولی
پیشنیازهای یادگیری تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی
ورود به هر رشته و محیط کاری جدید، ابتدا نیازمند آموزش و یادگیری خواهد بود. این آموزش میتواند از طریق شرکت در کلاسهای تئوری و عملی حاصل شود و یا با کار کردن بهصورت کارآموزی در کنار افراد متخصص صورت گیرد. یادگیری تعمیرات تخصصی تجهیزات درمانی به هر دوی این مسیر نیاز دارد.
علاقهمندان این حوزه باید صبر، تلاش، انگیزه و علاقهی خود را در این راه حفظ نمایند و سپس وارد این حیطه شوند. همچنین بهتر است قبل از این که به صورت تخصصی مفاهیم تئوری و تعمیرات دستگاههای فیزیوتراپی را یاد بگیرید، موارد گفته شده در ادامه را در اولویت آموزش قرار دهید و به طور کامل آنها را فراگیرید:
یادگیری اصول اولیهی الکترونیک و مکانیک: آشنایی کامل با مفاهیم الکترونیکی، شناسایی قطعات و اطلاع از عملکرد دقیق هر قطعه از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا 90 درصد دستگاههای فیزیوتراپی دارای قطعات و بردهای الکترونیکی هستند که ممکن است دچار مشکل شوند. بخشهای مختلفی نیز در برخی دستگاهها وجود دارند که به صورت مکانیکی کار میکنند.
آشنایی با انواع مختلف تجهیزات فیزیوتراپی: برای ورود به این حوزه باید شناخت کافی دربارهی تمامی دستگاههای حاضر در کلینیکهای فیزیوتراپی صورت پذیرد و اطلاعات کافی از نحوه عملکرد، تاثیرات انجام آن بر روی بیمار، نقشه داخلی دستگاه، مدل و سال تولید و هزینههای قطعات و دستگاه را بدست آورد.
توانایی کار با ابزارها و تجهیزات مورد استفاده در تعمیرات: تجهیزات مختلفی با کارکرد متفاوت مانند مولتیمتر و اسیلوسکوپ از جمله ابزارهایی هستند که برای تعمیرات و بررسی سالم بودن قطعات از آنها استفاده میشود و داشتن توانایی استفاده از آنها برای مهندسان الزامی خواهد بود.
شناخت جایگاه شغلی و بازار کار تخصصی: آشنایی با جایگاه شغلی، افراد موفق در این زمینه، شناخت مراکز درمانی و شرکتهای فعال حوزه تعمیرات و خدمات پس از فروش خصوصا در شهر محل زندگی میتواند دید بهتری از آینده شغل یک تعمیرکار تجهیزات فیزیوتراپی در اختیار فرد قرار دهد. علاقهمندان برای یادگیری تمامی این پیش نیازها میتوانند به دورههای گروه آموزشی پارس پژوهان مراجعه نمایند و با شرکت در دورههای آموزشی به مهارتهای ذکرشده دست پیدا کنند و یک ورود حرفهای به بازار کار داشتهباشند.
درآمد تعمیرکار تجهیزات فیزیوتراپی بر اساس چه عواملی تعیین میشود؟

میزان درآمد یک مهندس فعال در زمینهی تجهیزات پزشکی قطعا به نسبت مهارت، سرعت و تجربهی وی خواهد بود اما در کل عوامل مختلفی وجود دارند که بر نرخ تعمیرات دستگاههای مختلف و دستمزد تکنسین متخصص تاثیر گذارند. موارد زیر عوامل تعیین کنندهای بر درآمد افراد شاغل در این حوزه خواهند بود که علاقهمندان باید آنها را بررسی نمایند:
- دستمزد رایج در شهر و منطقه فعالیت
- میزان تجربه و تخصص تعمیرکار
- نوع و پیچیدگی دستگاه
- گارانتی و خدمات پس از فروش شرکت
- تعداد و تفکیک کلینیکهای دولتی و خصوصی
- نوع خرابی و زمان موردنیاز برای تعمیر
- هزینه قطعات و تجهیزات مصرفی
- استخدام در شرکت یا مرکز درمانی مستقل
- میانگین تعداد مشتریان و پروژههای تعمیراتی در سال
- تخصص در تعمیر دستگاههای پیشرفته و تخصصی
بازارکار و فرصتهای شغلی تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی در ایران
با افزایش نیاز جامعه و پیشرفت علم تجهیزات پزشکی، شاهد رشد بیسابقهی کلینیکهای فیزیوتراپی و توانبخشی بودهایم که از جدیدترین امکانات برای از بین بردن دردها و ناهنجاریهای ماهیچهای و اسکلتی بهره میبرند. این پیشرفتها منجر به افزایش و رونق بازار کار مهندسین فعال در زمینهی تعمیرات دستگاههای فیزیوتراپی گردیده و آن را به یکی از شاخههای تخصصی و درآمدزا در تعمیرات تجهیزات پزشکی تبدیل نموده است.
در ایران معمولا شرکتهای فروشنده تجهیزات پزشکی دارای گارانتی و خدمات پس از فروش هستند که بعد از تحویل دستگاه به مراکز تا مدتی معین به مشتریان خدمات میدهند و هزینهی قابل توجهی نیز با توجه به نرخ دستگاه دریافت مینمایند.
معمولا غالب افراد فعال در زمینهی تعمیرات و نگهداشت تجهیزات پزشکی، به تعمیر دستگاههای فیزیوتراپی نیز اشراف دارند که از عوامل درآمدزا در این زمینه تسلط و شناخت همهی دستگاههای درمانی خواهد بود. علاقهمندان این زمینه که قصد ورود به بخش تعمیرات مخصوصا تجهیزات فیزیوتراپی را دارند باید ابتدا به صورت تخصصی آموزش ببینند و از تجربیات افراد فعال و متخصص در این زمینه استفاده نمایند تا اطلاعات و دانش کافی در این زمینه را کسب کنند و سریعتر وارد بازار کار شوند.
یکی از بهترین دورههای آموزشی که به صورت صفر تا صد تمامی دانش مورد نیاز را در اختیار علاقهمندان تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی قرار میدهد دوره آموزش تعمیرات تجهیزات فیزیوتراپی خواهد بود که با ورود به آن میتوانید ثبتنام خود را تکمیل و ورود به یک حیطهی شغلی با درآمد قابلقبول و جایگاه اجتماعی مناسب را برای خود رقم بزنید.
پس از گذراندن این دورهی آموزشی میتوانید به عنوان مهندس تعمیرکار تجهیزات فیزیوتراپی به صورت مستقل مشغول به کار شوید و یا با ارسال درخواست برای جذب در شرکتهای مربوطه اقدام نمایید. در دوره آموزش تجهیزات فیزیوتراپی، مفاهیم و اصول اساسی دستگاههای فیزیوتراپی به همراه آشنایی کامل با قطعات، عیبیابی و تعمیر اصولی این دستگاهها به شما آموزش داده خواهد شد.
جمعبندی
همگام با افزایش جمعیت و تقاضای بیماران برای درمان از طریق دستگاههای فیزیوتراپی نیاز به سرویس و نگهداری منظم از تجهیزات پزشکی نیز بیشتر از قبل گردیده زیرا تجهیزات در طول زمان تحت استفاده مداوم و استهلاک دچار مشکلات فنی میگردند که خود باعث تشکیل بازار کار نسبتا پرسودی برای افراد و مهندسین جوان گردیده است. تعمیر این تجهیزات تنها به تعویض سادهی قطعات محدود نخواهد شد و نیازمند تشخیص صحیح و عیبیابی با بهرهگیری از اصول الکترونیکی و استفاده از تجهیزات خاص خواهد بود.
از این جهت یادگیری و آموزش تحت نظارت بهترین اساتید خبره در این زمینه میتواند کمک بزرگی به اشخاص برای یک ورود حرفهای به این شغل نماید. بنابراین افرادی که علاقهمند به فعالیت در حوزه تجهیزات پزشکی هستند، میتوانند با کسب دانش فنی و مهارت تئوری و عملی در زمینهی تعمیر و نگهداری تجهیزات فیزیوتراپی، مسیر مناسبی برای ورود به این حوزه تخصصی ایجاد نمایند.
نویسنده: صالحه علیپور- کارشناس مهندسی پزشکی
